«اگر به طالبان هم عشر بدهم، چی برای خانوادهام میماند که بخورند؟»
محمد اسحاق، کشاورز ولسوالی تگاب ولایت کاپیسا، این جمله را در حالی میگوید که محصول امسال زمینش تنها ۷۰ من گندم بوده؛ محصولی که به گفتهٔ او حتی هزینههای کشت را نیز جبران نکرده است.
او تنها یکی از هزاران کشاورزی است که مجبور است ۱۰ درصد کل محصولش را تحت نام عشر به طالبان پرداخت کند.
منابع محلی در چندین ولایت افغانستان به آر.ام میدیا گفتهاند که طالبان در هفتههای اخیر روند جمعآوری عشر را در مرکز ولایتها و ولسوالیها تشدید کردهاند. به گفتهٔ این منابع، طالبان علاوه بر مالیاتهای رسمی، عشر و زکات را نیز بهعنوان «مالیات شرعی» از کشاورزان، باغداران، دکانداران و مالکان بازارها جمعآوری میکند؛ روندی که در برخی مناطق با تهدید، فشار یا بازداشت همراه بوده است.
عبدالناصر، یکی از کشاورزان ولایت ننگرهار، میگوید وضعیت اقتصادی خانوادهها در ماههای اخیر بهشدت دشوار شده است. او کاهش حاصلات کشاورزی را نتیجه آفات طبیعی، بارندگیهای شدید و سیلابها میداند.
به گفته او، «اکنون زمان برداشت گندم، سبزیجات و میوههای تازه است، اما حاصلات نسبت به سال گذشته کمتر شدهاند. با وجود این، طالبان به خانههای مردم میروند و یکدهم محصول را به عنوان عشر مطالبه میکنند.»
او میافزاید که در برخی ولسوالیها، اطلاعیههایی نیز برای جمعآوری عشر به مردم داده شده و در آنها هشدار داده شده که در صورت سر باز زدن از پرداخت، با مجازاتهایی از جمله ده روز حبس مواجه خواهند شد.
در ولایت کاپیسا نیز کشاورزان میگویند کاهش حاصلات و افزایش هزینههای کشت، وضعیت معیشتی آنان را شکنندهتر کرده است.
محمد اسحاق میگوید: «۱۲ نفر عضو خانواده دارم. عشر ملاامام را دادهام، اما طالبان هم عشر میخواهند. اگر به آنها هم بدهم، خانوادهام چه خواهد خورد؟»
او میافزاید که فشار تنها محدود به کشاورزان نیست. به گفته او، طالبان از دکانداران و مالکان بازارها نیز خواستهاند هر ماه مبلغ مشخصی را به عنوان عشر پرداخت کنند.
او میگوید: «در حالی که هیچ حمایتی وجود ندارد، حتی اجازه ادامه کار بدون پرداخت داده نمیشود. به دکانها و بازارها میآیند و تا پول ندهی، کار متوقف میشود.»
در ولایت لغمان نیز منابع محلی از بازداشت شماری از کشاورزان خبر میدهند. واحدالله، یکی از باشندگان این ولایت، میگوید در منطقه «کبله» ولسوالی علینگار، میان طالبان و کشاورزان بر سر جمعآوری عشر تنشهایی به وجود آمده است.
به گفته او، حدود سه هفته قبل، دستکم شش کشاورز پس از مشاجره با نیروهای طالبان بازداشت شدهاند.
او میگوید: «طالبان از هر کشاورزی عشر میخواهند. کسانی که مخالفت کنند با تهدید یا بازداشت روبهرو میشوند. مردم ناچارند پرداخت کنند، چون از پیامدهای آن میترسند.»
در مقابل، مقامهای طالبان میگویند جمعآوری عشر و زکات بر اساس یک چارچوب رسمی و مشخص انجام میشود.
سیفالاسلام خیبر، سخنگوی وزارت امر به معروف، نهی از منکر و سمع شکایات طالبان، گفته است که این وزارت لایحه مشخصی برای جمعآوری عشر و زکات تدوین کرده و سالانه از این طریق میلیونها افغانی درآمد بهدست میآید.
به گفته او، این عواید دوباره میان خانوادههای نیازمند توزیع میشود.
با این حال، کشاورزان و باشندگان مناطق مختلف میگویند فشار ناشی از جمعآوری عشر در شرایطی افزایش یافته که افغانستان با بحران اقتصادی، بیکاری گسترده و کاهش درآمد خانوارها روبهرو است.
به گفته آنان، بسیاری از خانوادهها حتی برای تأمین نیازهای اولیه زندگی با مشکل مواجهاند و کاهش حاصلات کشاورزی نیز این وضعیت را تشدید کرده است.
بر اساس برآورد نهادهای امدادرسان، نزدیک به ۲۲ میلیون نفر در افغانستان همچنان برای تأمین نیازهای اولیه زندگی به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
